Voorjaar 2011: Finlandia
Voor ons voorjaarsproject zoomen we dit jaar in op Finland en dan vooral op het Finse nationale epos de Kalevala. De Kalevala
is ontstaan door de inspanningen van Elias Lönnrot. Lönnrot, van beroep
arts, was zeer geïnteresseerd in de Finse
taal en folklore en reisde tussen 1828 en 1834 door het oostelijke
Karelië om materiaal te verzamelen. In dit gebied leefde de ruim duizend
jaar oude mondelinge volksoverlevering nog volop. De 50 runen (gezangen) van het epos uit 1849 beschrijven de geschiedenis van het Finse volk van de
schepping tot de intrede van het Christendom. Het centrale thema in de Kalevala is de
strijd om de 'sampo' (een magisch object dat welvaart brengt) tussen het
land van Kaleva in het Zuiden en Pohjola in het Noorden. Hoofdrollen
zijn weggelegd voor de magische held Väinämöinen, de smid Ilmarinen en
de vrijbuiter Lemminkäinen. Naast de heldenverhalen bevat de Kalevala niet-verhalende passages,
zoals richtlijnen voor bruid en bruidegom en bijvoorbeeld verhandelingen over het
brouwen van bier en de bewerking van ijzer.
Medewerkers Tijdens ons openbare eindconcert op zaterdag 18 juni 2011 zal de muziek
worden afgewisseld door voordrachten uit de Kalevala door Satu Antilla,
een geboren Finse, die de taal en cultuur van die tijd tot leven weet te
brengen. Drs. Adriaan van der Hoeven, docent en onderzoeker aan de
afdeling Finoegrische talen en culturen van de Rijksuniversiteit
Groningen zal het concert inleiden. Hij is een echte Kalevala-kenner en
gebruikt de Kalevala veel in zijn onderzoek, colleges en lezingen.
Componisten
Bij een concert horen natuurlijk ook componisten. Veel mensen denken bij de combinatie Finland en muziek aan Jean
Sibelius. Zijn invloed op de Finse klassieke muziek is tot op de dag van
vandaag enorm groot. Vrijwel alle Finse componisten van zijn tijd en
van na hem, zijn op een of andere manier met Sibelius verbonden. De
componist die zich het meest heeft kunnen losmaken van de invloed van
Sibelius was Uuno Klami (1900-1961). Wij spelen een aantal delen uit
zijn Kalevala suite. In dit stuk is zo duidelijk de invloed van
Strawinsky te horen dat het ook de 'Finse Sacre’ wordt genoemd. Hij
schreef het stuk uit onvrede over de manier waarop andere componisten de
Kalevala muzikaal hadden weergegeven. Klami voltooide de eerste
versie in 1933, maar het kostte hem tien jaar om het stuk te
perfectioneren en in 1943 verscheen uiteindelijk de definitieve versie.
De suite is, met zijn verwijzing naar het nationale epos, een van de
populairste werken binnen de Finse klassieke muziek.
In tegenstelling tot Klami, werd de componist Frans Oskar Merikanto
(1868-1924) overschaduwd door zijn tijdgenoot Sibelius en later door
zijn zoon Aarre Merikanto. Merikanto is vooral een Finse bekendheid
gebleven. Zijn composities zijn traditioneel te noemen. Dit is ook
duidelijk hoorbaar in het stuk Valse Lente dat wij op het
repertoire hebben staan. Een heel andere verbintenis met Sibelius had de
componist Robert Kajanus (1856 – 1933). Wij spelen een van zijn
populaire Finse rapsodies (no.2 opus 5). Hij is van groot belang geweest
voor de carrière van Sibelius. Kajanus was een autoriteit aangaande de
interpretatie van het werk van zijn tijdgenoot. Hij heeft ervoor gezorgd
dat het werk van Sibelius in vele landen over de wereld werd
uitgevoerd. Door de inspanningen van Kajanus was Sibelius de eerste
componist die ook buiten de Finse grenzen grote bekendheid kreeg.
Repertoire
Jean Sibelius
- Finlandia, Karelia Suite en Valse Triste
Uuno Klami - Kalevala Suite
Robert Kajanus - Rhapsodie opus 5
Oskar Merikanto - Valse Lente
Dirigent: Haiko Boonstra
Mmv Drs. Adriaan
van der Hoeven (inleiding) en Satu Anttila (voordracht)
Finlandia
Zaterdag 18 juni 2011, aanvang 20:00 uur
Locatie:Wilhelminakerk
Hoek Hobbemastraat-Paulus Potterstraat, Utrecht Entree: € 10,- en € 7,- (kinderen t/m 12 jaar en Vrienden van het Ad Hoc Orkest) inclusief een gratis welkoms- en pauzedrankje
Repetitieweekend
Ermelo
Het begint er sterk op te lijken dat de aard van het repetitieweekend,
vooral bedoeld om de muzikale puntjes op de i te zetten, verandert van
karakter. Waren voorheen een goede repetitiezaal en een eigen keuken een
absolute must, inmiddels maken de leden, inclusief de dirigent, zich
vooral druk over de aanwezigheid van een volleybalveld, tafeltennistafel
en trampoline. De hoeveelheid hardlopers en wandelaars, en de vele
verlekkerde blikken richting het aanpalende paintballperceel waren niet gering. Ze schetsen
allemaal dezelfde trend, net als de extreem vroege bedtijd van het
gezelschap op zaterdagavond: volgende keer gaan we op sportweekend.
Voorzitterswisseling
Als voorzitter van ons orkest heeft Mieke Lanen zich de afgelopen vijf
jaar volop ingezet om ons orkest te laten groeien en bloeien. En dat is
haar
uitstekend gelukt. Het ledenbestand is toegenomen, de diversiteit in
leeftijden is nog groter, het spelniveau is toegenomen en ondertussen
bleef het sterkste punt van ons orkest, met plezier samenspelen, stevig
overeind. Mieke heeft kans gezien haar enorme Utrechtse netwerk in te
zetten ten bate van het orkest. Natuurlijk kwam Maarten van Rossem een
inleiding geven bij het American Beauties-project. En voor het lustrum
in 2009 wilde Arie Abbenes
graag spelen op het Domcarillon en keerde Louis Andriessen terug naar
zijn Utrechtse wortels om het lustrumboek in ontvangst te nemen.
Allemaal via via, maar vooral via Mieke. Kortom, het Ad Hoc Orkest werd
naar buiten toe geweldig goed gerepresenteerd. Binnen het orkest was het
Mieke die de contacten onderhield met leden die, om welke reden dan
ook, even niet konden meespelen. Een kaartje, een bloemetje of een
telefoontje behoorden tot de vaste rituelen. De heel enkele keer dat er
iemand streng toegesproken moest worden ging ze dat niet uit de weg. En
dat allemaal terwijl de lopende orkestzaken gewoon doorgingen. Toen
Mieke in 2006 aantrad was haar plan om maximaal vijf jaar in het bestuur
te blijven. Ze heeft woord gehouden. Op de Algemene ledenvergadering
van afgelopen maart heeft ze de voorzittershamer lachend overgedragen
aan Hanneke Faber. Hanneke, die sinds 2010 meespeelt, is
muziekdocent en werkt voor een agentschap voor musici. We gaan met
onze nieuwe voorzitter ongetwijfeld ook weer goede tijden tegemoed. En
Mieke? Die blijft gelukkig lekker meestrijken bij de altviolen.
Pauken in een nieuwe jas
Na een fraai staaltje van pauken-pampering in het voorjaar van 2010,
toen onze pauken bij de firma Pustjens Percussion eindelijk weer eens
van nieuwe vellen zijn voorzien, drong het tot ons door dat er aan hun
verblijfplaats ook iets gedaan moest worden. Tot nu toe hadden ze een
knus hoekje in een kantoorkamer, ergens in een natuurrkundelaboratorium
op de Uithof. Daar begonnen ze echter nogal in de weg te staan. Ook de
voortdurende verhuizingen van en naar de Mytylschool waren niet echt
handig. We zijn daarom enorm blij met de toestemming om de pauken
voortaan in de school te kunnen laten staan. In hun nieuwe flightcases
leven ze ineens enorm op stand. Nog een voordeel: onze vast paukenist
kan nu elke keer mee komen repeteren.
De 50 runen (gezangen) van het epos uit 1849 beschrijven de geschiedenis van het Finse volk van de
schepping tot de intrede van het Christendom. Het centrale thema in de Kalevala is de
strijd om de 'sampo' (een magisch object dat welvaart brengt) tussen het
land van Kaleva in het Zuiden en Pohjola in het Noorden. Hoofdrollen
zijn weggelegd voor de magische held Väinämöinen, de smid Ilmarinen en
de vrijbuiter Lemminkäinen. Naast de heldenverhalen bevat de Kalevala niet-verhalende passages,
zoals richtlijnen voor bruid en bruidegom en bijvoorbeeld verhandelingen over het
brouwen van bier en de bewerking van ijzer.
de
Kalevala muzikaal hadden weergegeven. Klami voltooide de eerste
versie in 1933, maar het kostte hem tien jaar om het stuk te
perfectioneren en in 1943 verscheen uiteindelijk de definitieve versie.
De suite is, met zijn verwijzing naar het nationale epos, een van de
populairste werken binnen de Finse klassieke muziek. 
En voor het lustrum
in 2009 wilde Arie Abbenes
graag spelen op het Domcarillon en keerde Louis Andriessen terug naar
zijn Utrechtse wortels om het lustrumboek in ontvangst te nemen.
Allemaal via via, maar vooral via Mieke. Kortom, het Ad Hoc Orkest werd
naar buiten toe geweldig goed gerepresenteerd. Binnen het orkest was het
Mieke die de contacten onderhield met leden die, om welke reden dan
ook, even niet konden meespelen. Een kaartje, een bloemetje of een
telefoontje behoorden tot de vaste rituelen. De heel enkele keer dat er
iemand streng toegesproken moest worden ging ze dat niet uit de weg. En
dat allemaal terwijl de lopende orkestzaken gewoon doorgingen. Toen
Mieke in 2006 aantrad was haar plan om maximaal vijf jaar in het bestuur
te blijven. Ze heeft woord gehouden. Op de Algemene ledenvergadering
van afgelopen maart heeft ze de voorzittershamer lachend overgedragen
aan Hanneke Faber. Hanneke, die sinds 2010 meespeelt, is
muziekdocent en werkt voor een agentschap voor musici. We gaan met
onze nieuwe voorzitter ongetwijfeld ook weer goede tijden tegemoed. En
Mieke? Die blijft gelukkig lekker meestrijken bij de altviolen. 
