Zomer 2026

De jonge componist en hoornist José Nuno Miranda (Braga, Portugal, 2004) is dit jaar artist in residence bij het Ad Hoc Orkest. In januari soleerde hij in het prachtige hoornconcert van Rheinhold Glière. Deze zomer spelen wij het spektakelstuk Hol Land, dat hij speciaal voor ons gecomponeerd heeft

​

‘Laat je niet misleiden’, zegt Nuno, ‘want al heet het stuk Hol Land, het gaat niet over Holland, maar over Portugal.’ De compositie is geïnspireerd op één van de Drie Verhalen uit de Toekomst (Três Histórias do Futuro) van Luísa Ducla Soares.
Het verhaal begint op het moment dat de president van Portugal een nieuw metrostation opent in Lissabon. Een buitengewoon trots moment voor de bevolking van de stad en de regering van het land. Niet dat de metrolijn al voltooid is, er wordt met ondergrondse boormachines nog druk gegraven om van de ene kant dwars onder het centrum door de andere kant van de stad te bereiken.

Volslagen onverwacht stuit de boormachine op een niet-ontdekte voorraad aardolie. Het reservoir is opengereten en met veel misbaar borrelt en spuit het vettige zwarte goedje naar de oppervlakte en baant zich een weg naar de rivier. Alarminstallaties gaan af, er is sprake van een noodsituatie en aanvankelijk denkt de geschrokken bevolking dat het riool is ontploft. Maar als het gerucht van de olievondst zich verspreidt, slaat de stemming om. Her en der wordt gedanst, elders is nog sprake van een panische uittocht van vluchtende bewoners. De chaos is compleet.

Maar als het stof is neergedaald overheerst de blijdschap. De aardolie brengt Portugal grote welvaart – en aan de keerzijde van milieuvervuiling wordt maar even niet gedacht. Internationale experts doen wetenschappelijk onderzoek naar de spectaculaire aardolie en buitenlandse werknemers knappen alle vuile klusjes op.

Er is energie in overvloed, de hele economie drijft op het zwarte goud. En dus is er geen enkele aanleiding om over te stappen op niet-fossiele energie. Terwijl overal ter wereld zonnepanelen, windmolens en waterkracht de energieproductie overnemen drijft de Portugese welvaart op jaknikkers en boortorens. Totdat er tenslotte niemand meer over is die de Portugese olie kopen wil. De economie stort als een kaartenhuis in elkaar en de president zit met zijn handen in zijn haar. Hij weet maar één uitweg: op een grote veiling verkoopt hij Portugal aan de meestbiedende. En daarna kiest hij het hazenpad. De president chartert een raket en landt in Rio de Janeiro, waar hij nog net kan deelnemen aan een uitzinnig multicultureel Carnavalsfeest, terwijl zijn land verder wegzakt in de misère.

​

Hol Land is een compositie waarin veel gehold en gebuiteld wordt, waar de sociaalkritiek wordt afgewisseld met pseudo-nostalgische herinnering aan de Portugese renaissance. De instrumentale muziek maakt even plaats voor elektronische klanken die het ene moment refereren aan de tonen van het orkest, het volgende moment is het een mix van nationale melodieën die samenvloeien tot de dikke brij waarin de buitenlandse mogendheden weerklinken en ook de herrie van de machines die de olie oppompen en verwerken.

​

“In de glissandi van de strijkers hoor je de olie stromen, de koperblazer verklanken de alarmsirenes na het uiteenspatten van de aardoliebron, in de houtblazers klinkt de vreugde van het volk dat in de straten danst,” licht Nuno toe. En ja, de combinatie van elektronische muziek met een symfonieorkest is gewaagd. Net als de bijzondere klanken die de orkestleden uit hun instrument tevoorschijn moeten toveren. Nuno: “Ik besef dat het best een uitdaging is, maar ik vind het nou eenmaal leuk om uitdagingen aan te gaan. En ik wil het orkest uitdagen om ambitieus te zijn. Ik hoop dat jullie er klaar voor zijn. Maar het allerbelangrijkste is dat jullie er lol in hebben om deze klanken te ontdekken – klanken die vermoedelijk nieuw zijn voor het orkest. En ik hoop met dit stuk een fleurige noot in het concertprogramma aan te leveren.”